Η μετάβαση του παιδιού στο σχολικό περιβάλλον

Χώρος για να Ανήκω

Η μετάβαση του παιδιού στο σχολικό περιβάλλον

Η έναρξη του παιδικού σταθμού ή του νηπιαγωγείου αποτελεί μια περίοδο σημαντικής μετάβασης για το παιδί. Ένας καινούργιος χώρος, νέα πρόσωπα, διαφορετικές ρουτίνες, αποχωρισμός από τον γονέα και η ανάγκη να δημιουργηθεί σταδιακά μια νέα αίσθηση ασφάλειας.

Στο τετράωρο σεμινάριο «Χώρος για να Ανήκω» θα προσεγγίσουμε την περίοδο της προσαρμογής μέσα από μια πιο σύγχρονη παιδαγωγική οπτική. Το ενδιαφέρον μετακινείται από το πόσο γρήγορα «προσαρμόζεται» το παιδί στο πώς δημιουργούνται οι κατάλληλες συνθήκες ώστε να μπορέσει να γνωρίσει τον νέο χώρο, να συνδεθεί με τον παιδαγωγό και την ομάδα και να αισθανθεί σταδιακά ότι έχει θέση μέσα σε αυτό το περιβάλλον.

Τι θα διερευνήσουμε:

Θα δούμε τι μπορεί να βρίσκεται πίσω από συμπεριφορές που συναντάμε συχνά τις πρώτες ημέρες:

• έντονο κλάμα κατά τον αποχωρισμό,
• προσκόλληση στον γονέα ή στον παιδαγωγό,
• άρνηση να μπει το παιδί στην τάξη,
• άρνηση συμμετοχής στις δραστηριότητες,
• παραμονή κοντά στην πόρτα ή σε συγκεκριμένο σημείο,
• ανάγκη να κρατά συνεχώς ένα προσωπικό αντικείμενο,
• παρατήρηση της ομάδας χωρίς άμεση συμμετοχή,
• έντονη ανάγκη για επανάληψη και σταθερότητα.

Θα εξετάσουμε πώς μπορούμε να διαβάζουμε αυτές τις συμπεριφορές χωρίς να βιαζόμαστε να τις χαρακτηρίσουμε ως «δυσκολία προσαρμογής» και πώς η στάση του παιδαγωγού μπορεί να βοηθήσει το παιδί να οργανώσει σταδιακά τη νέα του εμπειρία.

Από την αυτορρύθμιση στη συν-ρύθμιση

Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην έννοια της co-regulation – συν-ρύθμισης.

Τα μικρά παιδιά δεν καλούνται απλώς να «ηρεμήσουν», να «συνηθίσουν» ή να «μάθουν να αποχωρίζονται». Χρειάζονται έναν ενήλικα που μπορεί να παραμείνει διαθέσιμος, σταθερός και προβλέψιμος μέσα σε μια περίοδο που για το παιδί περιλαμβάνει πολλές άγνωστες εμπειρίες.

Θα δουλέψουμε πάνω στο τι σημαίνει στην πράξη:

• να συνοδεύουμε το συναίσθημα χωρίς να προσπαθούμε αμέσως να το σταματήσουμε,
• να προσφέρουμε σταθερότητα και προβλεψιμότητα,
• να αναγνωρίζουμε πότε ένα παιδί χρειάζεται εγγύτητα και πότε περισσότερο χώρο,
• να μην απαιτούμε άμεση συμμετοχή,
• να χρησιμοποιούμε τη φωνή, τη στάση του σώματος, την επανάληψη και τη ρουτίνα ως στοιχεία ασφάλειας.

Ο χρόνος του κάθε παιδιού

Δεν ακολουθούν όλα τα παιδιά τον ίδιο δρόμο.

Κάποιο παιδί μπορεί να μπει γρήγορα στο παιχνίδι και να δυσκολευτεί μετά από μερικές ημέρες. Ένα άλλο μπορεί να χρειαστεί να παρατηρεί για μεγάλο διάστημα πριν συμμετάσχει. Κάποιο μπορεί να χρειάζεται συνεχώς έναν συγκεκριμένο ενήλικα και κάποιο άλλο να αναζητά έναν μικρό, σταθερό χώρο μέσα στην τάξη.

Στο σεμινάριο θα συζητήσουμε πώς μπορούμε να αναγνωρίζουμε αυτούς τους διαφορετικούς ρυθμούς και πώς οργανώνεται μια περίοδος μετάβασης που δεν βασίζεται σε ένα ενιαίο μοντέλο για όλα τα παιδιά.

Ο ρόλος του χώρου

Θα εξετάσουμε επίσης τον χώρο της τάξης ως μέρος της διαδικασίας μετάβασης.

Πώς υποδέχεται ο χώρος ένα παιδί που έρχεται για πρώτη φορά;

Υπάρχουν σημεία στα οποία μπορεί να παρατηρήσει χωρίς να χρειάζεται να συμμετάσχει; Υπάρχουν χώροι ηρεμίας; Μπορεί να βρει κάτι σταθερό και αναγνωρίσιμο όταν επιστρέψει την επόμενη ημέρα; Πώς μπορεί η τάξη να συνδεθεί με στοιχεία από το σπίτι;

Οι συμμετέχοντες θα δουλέψουν πάνω στον σχεδιασμό ενός περιβάλλοντος μετάβασης, εξετάζοντας τη διάταξη του χώρου, τις πρώτες προσκλήσεις προς τα παιδιά, τις σταθερές ρουτίνες και τα σημεία αναφοράς που μπορούν να δημιουργήσουν μεγαλύτερη αίσθηση ασφάλειας.

Αντικείμενα που λειτουργούν ως γέφυρες

Ένα προσωπικό αντικείμενο, μια φωτογραφία, ένα μικρό κομμάτι ύφασμα, μια ζωγραφιά ή κάτι που συνδέεται με το σπίτι μπορεί να αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία τις πρώτες ημέρες.

Θα δουλέψουμε βιωματικά με την ιδέα των Objects of Belonging, διερευνώντας πώς αντικείμενα και υλικά μπορούν να λειτουργήσουν ως μικρές γέφυρες ανάμεσα στον οικείο κόσμο του παιδιού και στο νέο σχολικό περιβάλλον.

Οι συμμετέχοντες θα δημιουργήσουν και θα σχεδιάσουν δικές τους προτάσεις που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην τάξη κατά την περίοδο της μετάβασης.

Η συνεργασία με την οικογένεια

Η μετάβαση αφορά και την οικογένεια.

Θα συζητήσουμε:

• πώς γίνεται η πρώτη επικοινωνία με τους γονείς,
• τι χρειάζεται να γνωρίζει ο παιδαγωγός πριν από την έναρξη,
• πώς συζητάμε για το κλάμα και τον αποχωρισμό,
• πώς αποφεύγουμε αντικρουόμενα μηνύματα μεταξύ οικογένειας και σχολείου,
• πώς δημιουργούμε μια σχέση συνεργασίας χωρίς να μετατρέπεται η περίοδος προσαρμογής σε καθημερινή αξιολόγηση του παιδιού.

Οι συμμετέχοντες θα επεξεργαστούν μικρά περιστατικά από την καθημερινότητα της τάξης, θα συζητήσουν διαφορετικές πιθανές παρεμβάσεις και θα εξετάσουν πώς αλλάζει η στάση του παιδαγωγού όταν μετακινείται από την ανάγκη να σταματήσει μια συμπεριφορά στην προσπάθεια να κατανοήσει τι χρειάζεται το παιδί εκείνη τη στιγμή.

Θα πραγματοποιηθούν επίσης:

• βιωματικές ασκήσεις γύρω από την εμπειρία εισόδου σε έναν άγνωστο χώρο,
• εργασία με αντικείμενα και υλικά,
• σχεδιασμός μικρών «γεφυρών» ανάμεσα στο σπίτι και το σχολείο,
• επεξεργασία περιστατικών αποχωρισμού,
• σχεδιασμός ενός περιβάλλοντος για τις πρώτες ημέρες της σχολικής χρονιάς.

Πληροφορίες Σεμιναρίου

Ημερομηνία: Σάββατο 12 Σεπτεμβρίου 2026
Διάρκεια: 4 ώρες
Κόστος συμμετοχής: 50€

Απευθύνεται σε: παιδαγωγούς, βρεφονηπιοκόμους, νηπιαγωγούς και εκπαιδευτικούς που εργάζονται με παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας.

Συμμετοχή με αποστολή μηνύματος στο teamrodakino@gmail.com γράφοντας τον τίτλο του σεμιναρίου και την ειδικότητά του ενδιαφερόμενου.